ފޮއްޅަވައި މުޢާހަދާގެ ޤާނޫނީ އަސާސްތަކާ ބެހޭގޮތުން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އެޓާނީ ޖެނެރަލްގެ އަރިހުން ސާފުކޮށްދިނުމަށް އެދި، "ޕެން ފޯ ރައިޓްސް" އިން ސުވާލު ހުށަހަޅައިފި

29 ޖޫން 2026 | މާލެ، ދިވެހިރާއްޖެ

އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު ފޮއްޅަވައި (ޗާގޯސް) އާ ގުޅޭގޮތުން ހެދުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ މުޢާހަދާ ތަޞްދީޤުކުރުމުގެ މަސައްކަތް އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން ކުރިއަށްގެންދިއުމުގެ ކުރިން، ރަސްގެފާނުގެ ވަޒީރުންނަށް ލަފާދީފައިވަނީ، ތާރީޚީ، ދުސްތޫރީ އަދި ޤާނޫނީ ކޮން އަސާސްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްތޯ ލިޔުމުން ސާފުކޮށްދިނުމަށް އެދި "ޕެން ފޯ ރައިޓްސް" އިން މިއަދު އިންގްލެންޑް އެންޑް ވޭލްސްގެ އެޓާނީ ޖެނެރަލް ދަ ރައިޓް އޮނަރަބްލް ލޯޑް ހާމަރ ކޭސީ އަށް ރަސްމީ ސިޓީއެއް ހުށަހަޅައިފިއެވެ.

މި ސިޓީ ފޮނުވާފައިވަނީ، ހައުސް އޮފް ކޮމަންސްގެ ޖަސްޓިސް ކޮމިޓީގެ ކުރިމަތީގައި ލޯޑް ހާމަރ ދާދިފަހުން ދެއްވި ބަޔާނެއްގައި، "ހުށަހަޅާފައިވާ އެއްބަސްވުން ނިންމައި ތަޞްދީޤުކުރުމަށް ސަރުކާރުން ސާބިތުކަމާއެކު ދެމިއޮތްކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވުމާ" ގުޅިގެންނެވެ. މި ސިޓީ ރައްދުކޮށްފައިވަނީ އިނގިރޭސި ސަރުކާރުގެ އެންމެ އިސް ޤާނޫނީ މުޝީރުގެ ހައިސިއްޔަތުން އެޓާނީ ޖެނެރަލްގެ ދުސްތޫރީ މަޤާމަށް ކަމަށްވާއިރު، ސިޓީ ފޮނުވާފައިވަނީ ސިޔާސަތުތަކާ ނުވަތަ ޚާރިޖީ ކަންކަމާ ބެހޭ ވަޒީރުންގެ ބަދަލުގައި ސީދާ އެޓާނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށެވެ.

ޗާގޯސް ރެފިއުޖީ ގްރޫޕްގެ ލަންޑަން ދަތުރު: ފޮއްޅަވައި އިނގިރޭސި އިސްތިއުމާރުން މިނިވަންވުމާ ބެހޭގޮތުން އުފެދޭ ސުވާލުތައް އިތުރުވެއްޖެ

ޕެން ފޯ ރައިޓްސް / އައުޓްރީޗް ކޯޑިނޭޝަން ޑެސްކް

ފޮއްޅަވައި (ޗާގޯސް) އިނގިރޭސި އިސްތިޢުމާރީ އިހުތިސާސްގެ ދަށުން މޮރިޝަސްގެ ދަށަށް ބަދަލުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުން ފުރިހަމަކުރުމަށް ތާއީދު ހޯދުމަށާއި، އިނގިރޭސި ބަރުލަމާނުގެ މެންބަރުންނާއި، މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކަށް ބާރުއެޅުމަށްޓަކައި، ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ހަރަކާތްތެރިވެފައިވާ ލުއިސް އޮލިވިއޭ ބެންކޯލް އިސްވެ ހުރެ، ޗާގޯސް ރެފިއުޖީސް ގްރޫޕް (ސީ.އާރު.ޖީ) ގެ ވަފުދެއް، މި މަހުގެ ކުރީކޮޅު އިނގިރޭސިވިލާތަށް ދަތުރެއް ކުރިއެވެ. އޮލިވިއޭ ބެންކޯލްއަކީ ކުރުކޮށް ދަންނަވާ ނަމަ މޮރިޝަސް ފަޅީގެ ޗާގޯސިއަނުން ތަމްސީލުކުރާ ބޭފުޅާއެވެ. ވެސްޓްމިންސްޓާގައި ބޭއްވުނު ބައްދަލުވުންތަކުގައާއި، ސަޕޯޓަރުންނާ އެކު ބޭއްވި ބައްދަލުވުންތަކުގައި ބެންކޯލްއާއެކު ދިޔަ ވަފުދުން ވަނީ، ސިޔާސީ ގޮތުން ކުރިމަތިވަމުންދާ ލަސްވުންތަކުގެ ސަބަބުން ރަށުން ބޭރުކޮށްލެވިފައިވާ ޗާގޯސިއަނުންގެ ތަކްލީފުތައް ދިގުލައިގެންދާ ކަމަށާއި، މިހާރުވެސް ނިމުމަކަށް އައިސްފައި އޮންނަންޖެހޭ އިސްތިއުމާރުން މިނިވަންވުމުގެ މަރުހަލާ ފުރިހަމަކުރުމަށް ހުރަސްއެޅެމުންދާ ކަމަށް ބުނެފައެވެ.

މުއިއްޒު ވިދާޅުވާ "ވިއްކާލި ކަނޑު" ހޯދުމަކީ، ކަނޑުގެ ސަރަހައްދީ އިމަށްވުރެ ފުޅާ މައްސަލައެއް

ޕެން ފޯ ރައިޓްސް / އައުޓްރީޗް ކޯޑިނޭޝަން ޑެސްކް

މިއީ އިޓްލޮސް އަށް ކުރިމަތިވި ގޮންޖެހުމަކަށްވުރެ ފުޅާ މައްސަލައެއް

ކުރީގެ ސަރުކާރުން "ވިއްކާލި" ކަމަށް ބުނާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އަނބުރާ ހޯދިފައިވާ ކަމަށް ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ރ. މީދޫގައި ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅަކީ، ފޮއްޅަވައިގެ މައްސަލާގައި އެމަނިކުފާނުގެ ރިޔާސަތުގައި ދެއްކެވި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ވާހަކަފުޅަށް ވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. ޕީއެންސީއަށް މީދޫ ކައުންސިލްގެ ރައީސްކަން ލިބުމާ ގުޅިގެން ބޭއްވި ސިޔާސީ އެއްވުމެއްގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރައީސް ވިދާޅުވީ، ގާނޫނީ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން އެ ސަރަހައްދަކީ ރާއްޖޭގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ރަސްމީކޮށް އަލުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމަށެވެ. މި ވާހަކަފުޅުތަކަށް ވަގުތުން ސަމާލުކަން ހުއްޓުނީ، ފޮއްޅަވައިގެ މުސްތަގުބަލާ ބެހޭގޮތުން ބައިނަލްއަގުވާމީ މަޝްވަރާތަކުގައި އިތުރުވަމުންދާ، ބަލާކަށަވަރު ކޮށްފަނުވާ ގަބޫލުކުރުންތަކަށް މިއިން ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވާތީއެވެ.

މި ވިދާޅުވި ބަސްފުޅުގެ މާނައަކީ އިންޓަނޭޝަނަލް ޓްރައިބިއުނަލް ފޯ ދަ ލޯ އޮފް ދަ ސީ (ITLOS) އިން 2023 ގައި ނެރުނު ހުކުމް މުރާޖައާ ކުރި ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެއްވެސް ބައިނަލްއަގުވާމީ ކޯޓަކުން އެ މައްސަލައިގައި ކަނޑައެޅި ކަނޑުގެ ސަރަހައްދީ އިން ބަދަލެއް ނުކުރެއެވެ. އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން ރަސްމީކޮށް އެ އިމުގެ މައްސަލަ އަލުން ބަލާފައެއްވެސް ނުވެއެވެ. ބަދަލުވީ ދިވެހި ދައުލަތުގެ އަމިއްލަ ވިސްނުމެވެ. ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ވަނީ ފޮއްޅަވަޔާއި އިންވާ އައްސޭރިފަށުގެ ދައުލަތަކީ މޮރިޝަސް ކަމަށް ކުރީގެ ސަރުކާރުން ގަބޫލުކުރި ކުރުން އަނބުރާ ގެނެސް، މި މައްސަލައަކީ އަދިވެސް ހައްލުނުވެ އޮތް މައްސަލައެއް ކަމަށް ތަކުރާރުކޮށް ވަކާލާތުކޮށްފައެވެ. އެހެންކަމުން، ރައީސްގެ ވާހަކަފުޅުން ރަމްޒުކޮށްދެނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނީ ނިންމުމަކަށް އައި ބަދަލެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގެ ސިޔާސަތު ގަސްތުގައި އަލުން ކަނޑައެޅުމެވެ.

ފޮއްޅަވަޔާއި (ޗާގޯސް)، އިސްތިޢުމާރު ނައްތާލުމާއި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ނިޒާމުގެ ނަޒާހަތްތެރިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޖޭ. ޓްރަމްޕަށް ލިޔުނު ހުޅުވާލެވިފައިވާ ސިޓީގެ ތަރުޖަމާ

އިދާރީ ނޯޓު: މިލިޔުމާއެކު ގެނެސްދޭނީ "ޕެން ފޯ ރައިޓްސް – މޯލްޑިވިއަންސް ފޯ ޗާގޯސް" ގެ ރިސާޗް އެންޑް ޑޮކިއުމެންޓޭޝަން ޑިވިޜަނުން އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޖޭ. ޓްރަމްޕަށް ލިޔެ ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ހުޅުވާލެވިފައިވާ ސިޓީގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާއެވެ. މި ސިޓީ ލިޔުނީ، ފޮއްޅަވައިގެ (އިސްތިއުމާރީ ނަމުން ނަމަ ޗާގޯސްގެ) މުސްތަގުބަލާ ގުޅޭގޮތުން ފަހަކަށް އައިސް ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި ދެކެވެމުންދާ ވާހަކަތަކަށާއި، ދިގުމުއްދަތުގައި، އެ ރަށްތަކުގެ ގާނޫނީ އަދި އިސްތިރާޖީ މަޤާމު އޮންނާނެ ގޮތާ މެދު ވޮޝިންގްޓަނުން އަލުން ވިސްނަމުންދާ ކަމަށް ބުނާ ރިޕޯޓުތަކާ ގުޅިގެންނެވެ.

މި ސިޓީ ވަނީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ބައިނަލްއަގުވާމީ އެކިއެކި ފަރާތްތަކާއި ހިއްސާކުރެވިފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ނިއުޔޯކް އަދި ޖެނީވާގައި ހުންނަ އދ. ގެ މެމްބަރު ގައުމުތަކުގެ މިޝަންތަކާއި، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހައުސް އޮފް ކޮމަންސް އަދި ހައުސް އޮފް ލޯޑްސްގެ މެންބަރުންނާއި، އދ. ގެ ސެކްރެޓޭރިއަޓްގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކާއި، އދ. ގެ ގުޅުންހުރި މުއާހަދާތަކާ ބެހޭ އިދާރާ ތަކާއި، ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ތިއްބަވާ ދިވެހި ޚާރިޖިއްޔާގެ މިޝަންތަކާއި، ބޭރުގެ ތިންކް ޓޭންކް ތަކާއި، ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުގެ އިތުރުން، އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާއި، އިސްތިއުމާރު ނައްތާލުމުގެ މައްސަލަތަކާއި (decolonisation)، ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނު އަދި އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ކަންކަމާ ގުޅޭ ދާއިރާތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ މުއައްސަސާތައް ހިމެނެއެވެ.