ޕެން ފޯ ރައިޓްސް / އައުޓްރީޗް ކޯޑިނޭޝަން ޑެސްކް:
އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހައުސް އޮފް ކޮމަންސްގައި މިއަދު ވާހަކަދައްކަވަމުން، ފޯޅަވަހި (ޗާގޯސް އާކިޕެލާގޯ) އާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ތާރީޚީ ގުޅުންތަކެއް ހުރިކަމަށް
ނައިޖެލް ފަރާޖް ވަނީ ފާޅުގައި އެއްބަސްވެވަޑައިގެންފައެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން ބަލާއިރު މިއީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފިޔަވަޅެކެވެ. ނަމަވެސް، މީގެ ގާނޫނީ މާނަ މިއަށްވުރެ މާ ފުންވެފައި މުހިންމެވެ.
އިނގިރޭސި ޕާލަމަންޓުގެ އިސް މެންބަރަކު، ފޯޅަވަހީގެ މައްޗަށް އޮތް ރާއްޖޭގެ ތާރީޚީ ހިއްސާ މިހާރު ގަބޫލުކުރައްވާ ނަމަ، ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު ނިންމާލެވޭނެ އަމިއްލަ މުއާމަލާތެއް ކަމަށް ބެލެވޭނެ އެއްވެސް ޖާގައެއް ނެތެވެ. އިސްތިއުމާރު ނިމުމަކަށް ގެނައުމަކީ (Decolonisation) ދެ ގައުމެއްގެ ވެރިރަށުން ނިންމާ އަމިއްލަ މުއާމަލާތެއް ނޫނެވެ. އެއީ އދ. ގެ ޗާޓަރާއި، އެ ޗާޓަރުގެ 11 ވަނަ ބާބުގެ ދަށުން ކަނޑައެޅިފައިވާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކުރިއަށްދާންޖެހޭ ގާނޫނީ އިޖުރާއަތެކެވެ.
ވަކި ސަރަޙައްދަކާ ގުޅޭގޮތުން ތިންވަނަ ގައުމަކުން އެ ގައުމެއްގެ ތާރީޚީ، ސަގާފީ، ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ އަދި އާސާރީ ގުޅުންތަކެއް ހުރިކަމަށް ދައުވާކުރާ ހާލަތްތަކުގައި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތައް ހުއްދަކުރާ ގޮތުގައި އެ މަސްލަޙަތުތަކަކީ ފަރުދާގެ ފުރަގަހަށް ޖައްސާލެވޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ގާނޫނުތައް އުފަންވަނީ ހަގީގަތްތަކުގެ މައްޗަށް (Ex facto jus oritur) ކަމަށްވާތީއެވެ. މުއާހަދާތަކާ ބެހޭ ވިއެނާ ކޮންވެންޝަންގެ 34 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ އުސޫލަކީ ވަރަށް ސާފު އުސޫލެކެވެ. އެއީ، ތިންވަނަ ގައުމެއްގެ ރުހުމެއް ނެތި، އެ ގައުމެއްގެ މައްޗަށް އިލްތިޒާމްތަކެއް ނުވަތަ އެ ގައުމެއްގެ ހައްގުތައް ގެއްލިގެންދާ ފަދަ މުއާހަދާއެއް އެހެން ބަޔަކަށް ނުހެދޭނެ ކަމެވެ.
އެހެންކަމުން، އިނގިރޭސިން މޮރިޝަސްއާއި އެކު، އިސްތިޢުމާރު ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގެ ނަމުގާ ހަދަން މަސައްކަތް ކުރާ މުއާހަދާގެ މައިގަނޑު މައްސަލައަކީ އިޖުރާއީ ސައްހަކަމެވެ.
