ޗާގޯސް ރެފިއުޖީ ގްރޫޕްގެ ލަންޑަން ދަތުރު: ފޮއްޅަވައި އިނގިރޭސި އިސްތިއުމާރުން މިނިވަންވުމާ ބެހޭގޮތުން އުފެދޭ ސުވާލުތައް އިތުރުވެއްޖެ

ޕެން ފޯ ރައިޓްސް / އައުޓްރީޗް ކޯޑިނޭޝަން ޑެސްކް

ފޮއްޅަވައި (ޗާގޯސް) އިނގިރޭސި އިސްތިޢުމާރީ އިހުތިސާސްގެ ދަށުން މޮރިޝަސްގެ ދަށަށް ބަދަލުކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ހުށަހެޅުން ފުރިހަމަކުރުމަށް ތާއީދު ހޯދުމަށާއި، އިނގިރޭސި ބަރުލަމާނުގެ މެންބަރުންނާއި، މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކަށް ބާރުއެޅުމަށްޓަކައި، ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ހަރަކާތްތެރިވެފައިވާ ލުއިސް އޮލިވިއޭ ބެންކޯލް އިސްވެ ހުރެ، ޗާގޯސް ރެފިއުޖީސް ގްރޫޕް (ސީ.އާރު.ޖީ) ގެ ވަފުދެއް، މި މަހުގެ ކުރީކޮޅު އިނގިރޭސިވިލާތަށް ދަތުރެއް ކުރިއެވެ. އޮލިވިއޭ ބެންކޯލްއަކީ ކުރުކޮށް ދަންނަވާ ނަމަ މޮރިޝަސް ފަޅީގެ ޗާގޯސިއަނުން ތަމްސީލުކުރާ ބޭފުޅާއެވެ. ވެސްޓްމިންސްޓާގައި ބޭއްވުނު ބައްދަލުވުންތަކުގައާއި، ސަޕޯޓަރުންނާ އެކު ބޭއްވި ބައްދަލުވުންތަކުގައި ބެންކޯލްއާއެކު ދިޔަ ވަފުދުން ވަނީ، ސިޔާސީ ގޮތުން ކުރިމަތިވަމުންދާ ލަސްވުންތަކުގެ ސަބަބުން ރަށުން ބޭރުކޮށްލެވިފައިވާ ޗާގޯސިއަނުންގެ ތަކްލީފުތައް ދިގުލައިގެންދާ ކަމަށާއި، މިހާރުވެސް ނިމުމަކަށް އައިސްފައި އޮންނަންޖެހޭ އިސްތިއުމާރުން މިނިވަންވުމުގެ މަރުހަލާ ފުރިހަމަކުރުމަށް ހުރަސްއެޅެމުންދާ ކަމަށް ބުނެފައެވެ.

މުއިއްޒު ވިދާޅުވާ "ވިއްކާލި ކަނޑު" ހޯދުމަކީ، ކަނޑުގެ ސަރަހައްދީ އިމަށްވުރެ ފުޅާ މައްސަލައެއް

ޕެން ފޯ ރައިޓްސް / އައުޓްރީޗް ކޯޑިނޭޝަން ޑެސްކް

މިއީ އިޓްލޮސް އަށް ކުރިމަތިވި ގޮންޖެހުމަކަށްވުރެ ފުޅާ މައްސަލައެއް

ކުރީގެ ސަރުކާރުން "ވިއްކާލި" ކަމަށް ބުނާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު މިހާރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި އަނބުރާ ހޯދިފައިވާ ކަމަށް ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ރ. މީދޫގައި ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅަކީ، ފޮއްޅަވައިގެ މައްސަލާގައި އެމަނިކުފާނުގެ ރިޔާސަތުގައި ދެއްކެވި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ވާހަކަފުޅަށް ވުން އެކަށީގެންވެއެވެ. ޕީއެންސީއަށް މީދޫ ކައުންސިލްގެ ރައީސްކަން ލިބުމާ ގުޅިގެން ބޭއްވި ސިޔާސީ އެއްވުމެއްގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރައީސް ވިދާޅުވީ، ގާނޫނީ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން އެ ސަރަހައްދަކީ ރާއްޖޭގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ރަސްމީކޮށް އަލުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ކަމަށެވެ. މި ވާހަކަފުޅުތަކަށް ވަގުތުން ސަމާލުކަން ހުއްޓުނީ، ފޮއްޅަވައިގެ މުސްތަގުބަލާ ބެހޭގޮތުން ބައިނަލްއަގުވާމީ މަޝްވަރާތަކުގައި އިތުރުވަމުންދާ، ބަލާކަށަވަރު ކޮށްފަނުވާ ގަބޫލުކުރުންތަކަށް މިއިން ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވާތީއެވެ.

މި ވިދާޅުވި ބަސްފުޅުގެ މާނައަކީ އިންޓަނޭޝަނަލް ޓްރައިބިއުނަލް ފޯ ދަ ލޯ އޮފް ދަ ސީ (ITLOS) އިން 2023 ގައި ނެރުނު ހުކުމް މުރާޖައާ ކުރި ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެއްވެސް ބައިނަލްއަގުވާމީ ކޯޓަކުން އެ މައްސަލައިގައި ކަނޑައެޅި ކަނޑުގެ ސަރަހައްދީ އިން ބަދަލެއް ނުކުރެއެވެ. އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ އެއްވެސް އިދާރާއަކުން ރަސްމީކޮށް އެ އިމުގެ މައްސަލަ އަލުން ބަލާފައެއްވެސް ނުވެއެވެ. ބަދަލުވީ ދިވެހި ދައުލަތުގެ އަމިއްލަ ވިސްނުމެވެ. ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު، މުއިއްޒުގެ ސަރުކާރުން ވަނީ ފޮއްޅަވަޔާއި އިންވާ އައްސޭރިފަށުގެ ދައުލަތަކީ މޮރިޝަސް ކަމަށް ކުރީގެ ސަރުކާރުން ގަބޫލުކުރި ކުރުން އަނބުރާ ގެނެސް، މި މައްސަލައަކީ އަދިވެސް ހައްލުނުވެ އޮތް މައްސަލައެއް ކަމަށް ތަކުރާރުކޮށް ވަކާލާތުކޮށްފައެވެ. އެހެންކަމުން، ރައީސްގެ ވާހަކަފުޅުން ރަމްޒުކޮށްދެނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނީ ނިންމުމަކަށް އައި ބަދަލެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރާއްޖޭގެ ސިޔާސަތު ގަސްތުގައި އަލުން ކަނޑައެޅުމެވެ.

ފޮއްޅަވަޔާއި (ޗާގޯސް)، އިސްތިޢުމާރު ނައްތާލުމާއި، ބައިނަލްއަގުވާމީ ނިޒާމުގެ ނަޒާހަތްތެރިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޖޭ. ޓްރަމްޕަށް ލިޔުނު ހުޅުވާލެވިފައިވާ ސިޓީގެ ތަރުޖަމާ

އިދާރީ ނޯޓު: މިލިޔުމާއެކު ގެނެސްދޭނީ "ޕެން ފޯ ރައިޓްސް – މޯލްޑިވިއަންސް ފޯ ޗާގޯސް" ގެ ރިސާޗް އެންޑް ޑޮކިއުމެންޓޭޝަން ޑިވިޜަނުން އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޖޭ. ޓްރަމްޕަށް ލިޔެ ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ހުޅުވާލެވިފައިވާ ސިޓީގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާއެވެ. މި ސިޓީ ލިޔުނީ، ފޮއްޅަވައިގެ (އިސްތިއުމާރީ ނަމުން ނަމަ ޗާގޯސްގެ) މުސްތަގުބަލާ ގުޅޭގޮތުން ފަހަކަށް އައިސް ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި ދެކެވެމުންދާ ވާހަކަތަކަށާއި، ދިގުމުއްދަތުގައި، އެ ރަށްތަކުގެ ގާނޫނީ އަދި އިސްތިރާޖީ މަޤާމު އޮންނާނެ ގޮތާ މެދު ވޮޝިންގްޓަނުން އަލުން ވިސްނަމުންދާ ކަމަށް ބުނާ ރިޕޯޓުތަކާ ގުޅިގެންނެވެ.

މި ސިޓީ ވަނީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ބައިނަލްއަގުވާމީ އެކިއެކި ފަރާތްތަކާއި ހިއްސާކުރެވިފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ނިއުޔޯކް އަދި ޖެނީވާގައި ހުންނަ އދ. ގެ މެމްބަރު ގައުމުތަކުގެ މިޝަންތަކާއި، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހައުސް އޮފް ކޮމަންސް އަދި ހައުސް އޮފް ލޯޑްސްގެ މެންބަރުންނާއި، އދ. ގެ ސެކްރެޓޭރިއަޓްގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކާއި، އދ. ގެ ގުޅުންހުރި މުއާހަދާތަކާ ބެހޭ އިދާރާ ތަކާއި، ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ތިއްބަވާ ދިވެހި ޚާރިޖިއްޔާގެ މިޝަންތަކާއި، ބޭރުގެ ތިންކް ޓޭންކް ތަކާއި، ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުގެ އިތުރުން، އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާއި، އިސްތިއުމާރު ނައްތާލުމުގެ މައްސަލަތަކާއި (decolonisation)، ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނު އަދި އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ކަންކަމާ ގުޅޭ ދާއިރާތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ މުއައްސަސާތައް ހިމެނެއެވެ.

ފޯޅަވަހީގެ މައްޗަށް އިނގިރޭސި ސިޔާދަތު އޮތްކަމަށް އިޢުތިރާފުވީ މޮރިޝަސްއެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަކުން ދުވަހަކުވެސް އެކަމަކަށް އެއްބަހެއް ނުވެއެވެ.

ޕެން ފޯ ރައިޓްސް / އައުޓްރީޗް ކޯޑިނޭޝަން ޑެސްކު
ފޯޅަވައްސާ ގުޅޭގޮތުން މިހާރު ދެކެވެމުންދާ ވާހަކަތަކަކީ ތަކުރާރުކޮށް ދައްކަމުން ގޮސް، އޭގެ ތާރީޚީ ހަގީގަތްތަކާ މެދު ސުވާލު އުފެއްދުން މަދުވެފައިވާ ވާހަކަތަކެކެވެ. މި މައްސަލައިގައި އާންމުކޮށް ފެންނަން އޮންނަ ސޫރައަކީ، އިނގިރޭސިވިލާތުން ޣައިރުޤާނޫނީ ގޮތެއްގައި ފޯޅަވަހި ވަކިކޮށްލުމުގެ ސަބަބުން މޮރިޝަސްއަށް ލިބުނު އަނިޔާވެރިކަމުގެ ވާހަކައެވެ. އަދި މިއީ އިސްތިޢުމާރީ ބާރުވެރިކަން ނިމުމަކަށް އައުމުގެ މަރުހަލާގައި ފުރިހަމަނުވެ އޮތް ސާދާ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ވަނީ ސިފަކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް، ކަން ހިނގާފައިވާ ތަރުތީބަށް ބަލާއިރު ފެންނަން އޮތީ މިއަށްވުރެ ބޮޑަށް އޮޅުންބޮލުން ވެފައިވާ، އަދި ސިޔާސީ ގޮތުން ކިޔައިދޭން އުނދަގޫ ހަގީގަތްތަކެކެވެ. މިއީ އިންސާފަށް ލޯބިކުރާ ކޮންމެ މީހަކުވެސް އުފައްދަންޖެހޭ ސުވާލެކެވެ. އެއީ، މޮރިޝަސްއިން މިހާރު އެ ދައުވާކުރާ ފަދައިން، ފޯޅަވައްސަކީ އެ ގައުމުގެ މިނިވަންކަމާ ވަކިނުކުރެވޭނެ ބައެއް ކަމުގައި ވަނީނަމަ، އިނގިރޭސިވިލާތުން އެ އަތޮޅުތައް ވަކިކުރި ކުރުން، ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން ކުށްވެރިކޮށްފައި ވަނިކޮށް، ފޯޅަވަހި ނުހިމެނޭ ގޮތަށް މޮރިޝަސްއިން މިނިވަންކަން އިޚުތިޔާރުކުރީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟