ފޯޅަވަހި އެއްބަސްވުމުގައި އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާއި ގުޅޭ ކަންބޮޑުވުންތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަކޮށް، މުތާލިއާ ކުރުމަށްޓަކައި ޚާރިޖީ ކަންކަމާ ބެހޭ ކޮމިޓީއަށް ބަދަލުކުރިކަން އެގިއްޖެ

ލޯޑް އެލްޓަން: ފޮރިންކޮމަންވެލްތް އޮފީހުން ބޭއްވި ދީނީ މިނިވަނކަމާ ބެހޭ ބައްދަލުވުމެއްގައި 

ޕެން ފޯ ރައިޓްސް / އައުޓްރީޗް ކޯޑިނޭޝަން ޑެސްކް:

ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލަ މިހާރު އިނގިރޭސި ޕާލަމަންޓުގައި ކުރިއަށްދާ ގޮތާއި، އެކަމަށް އައިސްފައިވާ މުހިންމު ބަދަލުތައް، އިނގިރޭސި ޕާލަމެންޓުގެ މަތިގެއާއި މި ޖަމްޢިއްޔާ (ޕެންފޯރައިޓްސް) އާއި ދެމެދު ވޭތުވި ދެމަހެއްހާ ދުވަހު ބަދަލުކުރެވުނު މުޢާމަލާތްތަކުން ވަނީ ސާފުވެފައެވެ. އިނގިރޭސި ޕާލަމެންޓްގެ ޖޮއިންޓް ކޮމިޓީ އޮން ހިއުމަން ރައްިޓްސް އިން އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ގުޅުންހުރި ކަންބޮޑުވުންތައް ރަސްމީކޮށް ބަލައި ދިރާސާކޮށްފައިވީ ނަމަވެސް، ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާއި މި މައްސަލައިގެ އޮނިގަނޑާ ގުޅޭ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގެ ސުވާލުތައް މިހާރު ވަނީ ޕާލަމަންޓުގެ އެހެން ފޯރަމަކަށް ބަދަލުކުރެވިފައެވެ.

މި މަޢުލޫމާތުތައް ލިބިފައިވަނީ އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ ޖޮއިންޓް ކޮމިޓީގެ މުގައްރިރު ޑޭވިޑް އެލްޓަންއާއި މިޖަމްޢިއްޔާއާއިއެކު ވޭތުވި ދެމަހެއްހާ ދުވަހު ބަދަލުކުރެވެމުން އައި މުޢާމަލާތަކުގެ ތެރޭގައި އަޅުގަނޑުމެންނާއި ޙިއްސަކޮށްފައިވާ ލިޔެކިޔުންތަކުންނެވެ. އާދެ، ލޯޑް އެލްޓަންގެ އޮފީހުން ވަނީ ފޯޅަވައްސާ ގުޅޭގޮތުން އިނގިރޭސިވިލާތާއި މޮރިޝަސްއާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާ ގުޅޭ ރަސްމީ ލިޔެކިޔުންތައް މި ޖަމްޢިއްޔާއާއި އެކު ހިއްސާކޮށްފައެވެ.

މި ލިޔެކިޔުންތަކުގެ ތެރޭގައި ބޮޑުވަޒީރަށް ފޮނުއްވި ރަސްމީ ސިޓީއަކާއި، 2026 ފެބުރުވަރީ 4 ވަނަ ދުވަހު ފަންނީ މާހީރުން ކޮމިޓީއަށް ދީފައިވާ ބަޔާންތަކުގެ ޓްރާންސްކްރިޕްޓް ހިމެނެއެވެ. މި ތަކެތިން އިނގިރޭސި ޕާލަމަންޓުން މި މައްސަލަ ވަޒަންކުރަމުންދާ ގޮތާއި، އެ ވަޒަންކުރުންތަކުގެ މިންގަނޑުތައް ހުރި ގޮތް ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގެން އޮވެއެވެ.

ޠަބަޢީ ރަށްވެހީންގެ ނަމުގައި އުފަން ވަޒަނަށް އެނބުރި ދިއުމަށް، ފޯޅަވަހީގެ އިސްތިޢުމާރީ ބީރަށްވެހީން އަނބުރާ ކޯޓަށް

ޕެން ފޯ ރައިޓްސް / އައުޓްރީޗް ކޯޑިނޭޝަން ޑެސްކް:
ފޯޅަވަހީގެ ކަންދޫ އަތޮޅުގެ ކަންދޫއަށް 4 މީހުންނާއި އެކު އަރާ، ފޯޅަވައްސަކީ އެމީހުންގެ ކާބަފައިންގެ ވަޒަން ކަމަށް ދަޢުވާކުރަމުންދާ، ރަށުން ބާލާފައިވާ ފޯޅަވަހީގެ އިސްތިޢުމާރީ ބީރަށްވެހިންގެ ގްރޫޕަކުން އިނގިރޭސި ސަރުކާރާއި ދެކޮޅަށ، ބްރިޓިޝް އިންޑިއަން އޯޝަން ޓެރިޓަރީ (ބިއޯޓް - BIOT) ގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގައި އިއްޔެ (ހުކުރު ދުވަހު) ގާނޫނީ ގޮތުން މައްސަލަ ޖައްސައިފިއެވެ. މިއީ ލަންޑަނުގައި މި ކޯޓުގެ މަދުން ނޫނީ ނުބާއްވާ ހާއްސަ އަޑުއެހުމެކެވެ. ބިއޯޓަކީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮންނަ އޯވަސީސް ޓެރިޓަރީއަކަށް ވާތީ، އެ ސަރަހައްދުގައި އަމިއްލަ ވަކި ގާނޫނީ ނިޒާމަކާއި ކޯޓުތަކެއް ގާއިމުކޮށްފައިވެއެވެ. އެ ސަރަހައްދުގެ މައި ކޯޓަކީ 'ސުޕްރީމް ކޯޓު އޮފް ދަ ބްރިޓިޝް އިންޑިއަން އޯޝަން ޓެރިޓަރީ' އެވެ.

މި ކޯޓުން ބަލަނީ އެ ސަރަހައްދުގެ ގާނޫނުތަކާ ގުޅުންހުރި މައްސަލަތަކާއި އިދާރީ ނިންމުންތަކާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކެވެ. މި ކޯޓަކީ ގާނޫނީ ގޮތުން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ 'ހައި ކޯޓު އޮފް ޖަސްޓިސް' އާ ވަކި މުއައްސަސާއެއް ނަމަވެސް، އެ ސަރަހައްދުގައި ދާއިމީކޮށް ދިރިއުޅޭ އާބާދީއެއް ނެތުމާއި، ކޯޓުގެ ވަސީލަތްތައް ގާއިމުކޮށްފައި ނެތުމުގެ ސަބަބުން، ކޯޓުގެ މަސައްކަތްތައް އާންމުކޮށް ހިންގަނީ ލަންޑަނުގައެވެ. މި ކޯޓުތަކަށް ފަނޑިޔާރުން އައްޔަނު ކުރަނީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ގާނޫނީ ދާއިރާގެ ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިންނެވެ. އަދި ޝަރީއަތުގެ އަޑުއެހުންތައް ބާއްވަނީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޓްރައިބިއުނަލް އިމާރާތްތަކުގައެވެ. މި ކޯޓުތަކުން ނިންމާ މައްސަލަތައް އިސްތިއުނާފު ކުރުމަށް އޮންނަނީ 'ކޯޓު އޮފް އެޕީލް ފޯ ދަ ބްރިޓިޝް އިންޑިއަން އޯޝަން ޓެރިޓަރީ' އެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުގެ އިސްތިއުނާފީ މަރުހަލާއަކީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ބަދަލުގައި 'ޖުޑީޝަލް ކޮމިޓީ އޮފް ދަ ޕްރައިވީ ކައުންސިލް' އެވެ.

'ދަ ކިންގް (އޮން ދަ އެޕްލިކޭޝަން އޮފް މެންޑަރިން އެންޑް އަދާސް) ވާސަސް ކޮމިޝަނަރ ފޯ ދަ ބްރިޓިޝް އިންޑިއަން އޯޝަން ޓެރިޓަރީ' ގެ ނަމުގައި ހިނގާ މި މައްސަލަ ބައްލަވަނީ އެ ސަރަހައްދުގެ ޗީފް ޖަސްޓިސް ޖޭމްސް ލޫވިސް ކޭ.ސީ އެވެ. މި މައްސަލަ ހުށަހެޅިފައިވަނީ، މި އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު ރަމްޒީ ގޮތުން އެނބުރި ވަޒަނަށް ދިއުމަށްޓަކައި ފޯޅަވހީގެ ކަންދޫ އަތޮޅުގެ ކަންދޫއަށް ފޭބި މީހުން އެތަނުން ބޭލުމަށް ސްޓާމަރުގެ ސަރުކާރުން ކުރި މަސައްކަތާ ގުޅިގެންނެވެ.

ފޯޅަވައްސާއި، ކޯޓުތަކާއި، ޚިޔާލީ ފޮލާގެ ސިޔާސަތު: ފޯޅަވަހި ހޯދުމުގެ ނަމުގައި ސިޔާސީ ބޭނުމަށް ދައްކާ ވާހަކަތަކާއި، ރޭވުންތެރިސިޔާސަތު ވަކިކޮށް ދެނެގަތުން

ޕެން ފޯ ރައިޓްސް / އައުޓްރީޗް ކޯޑިނޭޝަން ޑެސްކް:

ސިޔާސީ ބޭނުމަށް ޤާނޫނީ ތާރީޚު އަލުން ލިޔުން

2026 ވަނަ އަހަރު ރިޔާސީ ބަޔާން އިއްވަވަމުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވަނީ ޤައުމަށް ބާރުގަދަ މެސެޖެއް ދެއްވާފައެވެ. އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލައިގައި ދިވެހިރާއްޖެ ހިފަހައްޓަމުން އައިމަޤާމް ބަލިކަށިވީ ކުރީގެ ސަރުކާރުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެއީ މޮރިޝަސްގެ ސިޔާދަތީ ބާރު އޮތްކަމަށް އިޢުތިރާފުވުމާއި، ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުގެ މައްސަލަ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޓްރައިބިއުނަލް ފޯ ދަ ލޯ އޮފް ދަ ސީ (އިޓްލޮސް) އަށް ގެންދިއުމަށް އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރައްވަމުންނެވެ. މީގެ މާނައަކީ، އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙްގެ ސަރުކާރުން ޤައުމީ މަޞްލަޙަތަށް އުނިކަން އަންނަ ގޮތަށް ޢަމަލުކޮށްފައިވާ ކަމާއި، މިހާރުގެ ސަރުކާރުން އެ ކަންކަން އިޞްލާޙު ކުރާނެ ކަމެވެ.

މި ވާހަކަތަކާއެކު ސިޔާސީ މަސްރަޙު ހޫނުވެގެން ދިޔައެވެ. ސިޔާސީ އެއްވުންތަކުގައި "ކުރީ ސަރުކާރުން ފޯޅަވަހި ވިއްކާލީ" ކަމަށް ބުނެ އަޑުއުފުލަން ފެށިއެވެ. ޤާނޫނީ މާހިރުންގެ ނަމުގައި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ވަނީ، މި މައްސަލަ އިޓްލޮސްއަށް ދިޔަ ނުދީ ހިފެހެއްޓެން އޮތް ކަމަށް ބުނެފައެވެ. އަދި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކޭ ގޮތުގައި، ރާއްޖޭން އެ މައްސަލައިގައި ބައިވެރިނުވި ނަމަ، ކަނޑުގެ އިން ކަނޑައެޅުން ހުއްޓުވުނީހެވެ. ހަމައެއާއެކު، އިނގިރޭސި ސިޔާސީ ބޭފުޅެއް ކަމަށްވާ ނައިޖަލް ފަރާޖް، އިނގިރޭސި ޕާލަމެންޓުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން، ރާއްޖޭން މި މައްސަލަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކޯޓަށް (އައި.ސީ.ޖޭ) އަށް ގެންގޮސްފާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވުމުން، މި ބަހުސްގައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސިފައެއް ވެސް ޖެހުނެވެ.

މިފަދަ ވާހަކަތަކަކީ ސިޔާސީ ގޮތުން ކުޅޭ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ޑްރާމާއެކެވެ. ނަމަވެސް، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނުތައް ހިނގަނީކީ ކެމްޕޭން ޖަލްސާތަކުގައި ދައްކާ ވާހަކަތަކަކަށް ބިނާވެގެންނެއް ނޫނެވެ. މޮރިޝަސް އާއި ރާއްޖޭގެ މައްސަލައިގެ ކަން ހިނގާދިޔަ ޤާނޫނީ ތަރުތީބަށް ފުންކޮށް ބަލާލުމުން، މިހާރު ދެކެވޭ ގިނަ ވާހަކަތަކުގެ ޙަޤީޤަތް ސާފުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، މި ލިޔުމުގައި ބަލާލާނީ ކަނޑުގެ އިން ކަނޑައެޅުމުގެ މައްސަލަ އުފެދިގެން އައި ޤާނޫނީ މަގަށާއި، ޢާންމުންގެ މެދުގައި އުފެދިފައިވާ ބައެއް ކުށްހީތައް ސާފުކޮށްދިނުމުގެ މައްޗަށެވެ. އަދި ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލައިގައި ސިޔާދަތީ ދަޢުވާއެއް ރާއްޖޭން ކުރަން ބޭނުންވާ ނަމަ، އޮތް އިސްތިރާޖީ މަގަކީ ކޮބައިކަން ވެސް ބަލާލާނަމެވެ.