 |
| ޖޯން ސްޕީޑްގެ ސައުތް އީސްޓް އިންޑިއާ ޗާޓް - 1676 |
ފެން ފޯ ރައިޓްސް/ ލީގަލް އެންޑް އިންޓަނޭޝަނަލް ލޯ:
ތަޢާރަފު
އިސްތިޢުމާރީ ބާރުތަކުން "ޗާގޯސް އާކިޕެލަގޯ" ގެ ނަމުން ނަންދީފައިވާ ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލައިގައި ކުރެވޭ ބަހުސްތައް މިހާރު ބޮޑަށް އަމާޒުވަނީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނުގެ މުހިންމު ސުވާލަކަށެވެ. އެއީ އެ ރަށްތަކާ ތާރީޚީ ގޮތުން ގުޅިފައިވާ އާބާދީއަކީ އެތަނުގެ "ޠަބައީ ރަށްވެހީން"(indigenous people) ކަމުގައި ބަލާނީތޯ ނުވަތަ އެއީ އިސްތިޢުމާރީ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އުފެދުނު "އިސްތިޢުމާރީ ބީރަށްވެހީން"(settler community) ކަމުގައި ބަލާނީތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ.
މި ތަފާތަކީ ހަމައެކަނި ލަފުޒީ ތަފާތެއް ނޫނެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނުގައި އާބާދީއެއް ގިންތިކުރާ ގޮތުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގެ ޙައްޤާއި (self-determination)، ސިޔާދަތީ ބާރާއި، ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ ޙައްޤުތައް މާނަ ކުރުމުގައި ބޮޑެތި ތަފާތުތަކެއް އާދެއެވެ. "ޠަބަޢީ ރަށްވެހީން" ކަމަށް ބަލަނީ އިސްތިޢުމާރީ ބާރުތައް އައުމުގެ ކުރިން އެ ބިމަކާ ތާރީޚީ ގުޅުމެއް އޮތް މުޖުތަމަޢުތަކަށެވެ. ނަމަވެސް "އިސްތިޢުމާރީ ބީރަށްވެހީން" އާންމުކޮށް އުފެދެނީ އިސްތިޢުމާރު ފުޅާ ކުރުމުގެ ތެރޭގައި ހިނގި ހިޖުރަކުރުންތަކާއި، އަޅު މަސައްކަތްތެރިން ބަދަލުކުރުމާއި، އިސްތިޢުމާރީ ދަނޑުވެރިކަމާ ސިނާޢީ މަސައްކަތުގެ ނިޒާމުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ.
އެހެންކަމުން، ފޯޅަވަހީގެ މައްސަލަ ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އެ ސަރަޙައްދުގެ ތާރީޚާއި، ޖޯގުރަފީއާއި، އާބާދީއަށް އައި ބަދަލުތަކާއި، އިސްތިޢުމާރީ ބާރުތަކުން އެ ރަށްތައް އަލުން ގިންތިކުރި ގޮތް ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ދިރާސާ ކުރަންޖެހެއެވެ. މި ރަށްތަކުގެ މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި ވިހިވަނަ ޤަރުނުގެ ސިޔާސީ ހަމަ ތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ބަލައިގެން ވާންއޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. ފޯޅަވަހީގެ ތާރީޚު ގުޅިފައިވަނީ ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމާއި، ކަނޑު ދަތުރުފަތުރާއި، ޔޫރަޕުގެ ޗާޓުތަކާއި، އިސްތިޢުމާރީ ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިޤްތިޞާދާއި، އަދި އެ ބާރުތަކުގެ އިދާރީ ހިންގުމުގެ ތެރެއިން ބަދަލުވަމުން އައި އެތަކެއް ޤަރުނަކާއެވެ.
ފޯޅަވަހީގެ އަދުގެ އާބާދީ ކަމުގައިވާ އިސްތިޢުމާރީ ބީރަށްވެހީން (ޗާގޯސިއަނުން) އުފެދިފައިވާ ގޮތް މި ފުޅާ ތާރީޚީ އޮނިގަނޑުގެ ތެރެއިން ދެނެގަނެވިގެން މެނުވީ، ޠަބަޢީ ރަށްވެހީންގެ ދަރަޖައާއި އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި ގޮތް ނިންމުމުގެ ޙައްޤާ، އަމިއްލަ ވަކި ވެރިކަމެއް އުފެއްދުމުގެ ޙައްޤާއި ގުޅޭގޮތުން މިހާރު ކުރެވޭ ޤާނޫނީ ބަހުސްތަކަށް ފުރިހަމަ މާނައެއް ނުދެވޭނެއެވެ.
